In Zuid-Tirol staan eeuwenoude tradities niet stil in een museum. Ze trekken over gletsjers, vullen historische stadspleinen, vliegen brandend door de nacht en laten bergtoppen oplichten. Van duizenden schapen die te voet een gletsjer oversteken tot een 400 meter lange tafel vol knoedels en honderden angstaanjagende Krampussen: wie het ritme van de seizoenen volgt, ontdekt hoe spectaculair tradities in de bergen kunnen zijn.
September: duizenden schapen steken een gletsjer over
In heel Zuid-Tirol vinden in het najaar traditionele Almabtriebe plaats. Daarbij keren koeien, vaak feestelijk versierd met bloemen, linten en bellen, terug van de bergweiden naar het dal. De transhumance in Schnalstal/Val Senales is echter uniek door haar schaal, afstand en eeuwenoude geschiedenis. Al meer dan 600 jaar trekken herders er aan het begin van de zomer met duizenden schapen naar hooggelegen weiden in Oostenrijk. Daardoor steken mens en dier tweemaal per jaar de landsgrens én een gletsjer over.De uitzonderlijk lange en veeleisende tocht voert in twee dagen tot 44 kilometer langs sneeuwvelden, steile bergpaden en rotsachtige geulen. Op 12 september 2026 komen de eerste kuddes terug aan in Vernagt/Vernago. Een dag later bereiken de dieren Kurzras/Maso Corto. Hun terugkeer wordt gevierd met muziek, boerenkost en de traditionele Schafschoad, waarbij de schapen van elkaar worden gescheiden en geschoren. Deze bijzondere transhumance is erkend als immaterieel cultureel erfgoed van UNESCO.
September: aanschuiven aan een tafel van 400 meter
Op 13 september 2026 staat Sterzing/Vipiteno volledig in het teken van de knoedel. Tijdens het jaarlijkse Knödelfest slingert een 400 meter lange tafel door het historische centrum, gevuld met spekknoedels en varianten met kaas, spinazie, paddenstoelen of fruit. Lokale muzikanten zorgen voor extra sfeer.Ooit ontstond de knoedel als een voedzame manier om oud brood, melk en eieren te verwerken. Vandaag is het voormalige restjesgerecht uitgegroeid tot een culinair symbool van Zuid-Tirol.
Oktober: drie dagen brood en apfelstrudel
Vrijwel elke Zuid-Tiroolse vallei heeft haar eigen broodsoort, bereid volgens eeuwenoude recepten. Van 2 tot en met 4 oktober 2026 komen die smaken samen tijdens de 24ste Zuid-Tiroolse Brood- en Strudelmarkt in Brixen/Bressanone.Lokale bakkers en patissiers presenteren specialiteiten als Schüttelbrot, Pusterer Breatl, Vinschger Paarl, fruitbrood en Zuid-Tiroolse apfelstrudel. Bezoekers kunnen er proeven en via een historisch parcours ontdekken hoe graan van de dorsvloer en molen in de traditionele bakoven belandt.
Oktober en november: het vijfde seizoen van Zuid-Tirol
Zodra de druiven geoogst zijn en de wijnranken goudgeel kleuren, begint in Zuid-Tirol het Törggelen. Van begin oktober tot eind november openen boerderijen en landelijke herbergen hun gelagkamers. Na een herfstwandeling door wijngaarden en kastanjebossen schuiven gasten er aan voor Schlutzkrapfen, knoedels, vlees, worsten met zuurkool, zoete Krapfen en geroosterde kastanjes, geserveerd met druivenmost en jonge wijn.De naam verwijst naar de Torggl, de houten wijnpers in de boerenkelders. Wat ooit begon als het proeven van de nieuwe wijn, is vandaag een van de gezelligste culinaire tradities van Zuid-Tirol.
December: 600 Krampussen nemen Toblach over
Nog voor je ze ziet, hoor je ze aankomen. Zware koebellen, rammelende kettingen en luid geroep kondigen begin december de komst van de Krampussen aan. Met hun horens, houten maskers, ruige dierenvachten en bundels berkentakken behoren ze tot de angstaanjagendste figuren uit de Alpenfolklore.Krampus geldt als de duistere tegenhanger van Sint-Nicolaas. Traditioneel trekken beide figuren op de avond van 5 december samen door de straten. Terwijl Sint-Nicolaas brave kinderen beloont, jaagt Krampus wie stout is geweest de stuipen op het lijf.
Op 7 december 2026 vindt in Toblach/Dobbiaco de oudste Krampusoptocht van Zuid-Tirol plaats. Ongeveer 600 Krampussen trekken er door de straten. Ook elders in Zuid-Tirol, onder meer in Merano/Meran en Bolzano/Bozen, vinden tijdens de aanloop naar Kerstmis Krampusoptochten plaats.
Voorjaar: gloeiende schijven vliegen door de nacht
In Vinschgau/Val Venosta wordt het naderende voorjaar met vuur begroet. Op de eerste zondag van de vastenperiode worden tijdens het eeuwenoude Scheibenschlagen houten schijven van wensen voorzien, aan een hazelaartak bevestigd en in het vuur gehouden. Zodra ze gloeien, slingeren de deelnemers ze van de berghelling naar het dal.Een schijf die ver vliegt en fel oplicht, zou geluk, vruchtbaarheid en een rijke oogst brengen. Vanuit het dal tekenen de gloeiende schijven lichtsporen in de donkere berglucht.
Juni: wanneer de bergtoppen in vuur en vlam staan
Ook in juni lichten de bergen van Zuid-Tirol op. Op de derde zondag na Pinksteren worden tijdens het Herz-Jesu-feest kruisen, harten en andere vuurtekens op de berghellingen aangestoken.De traditie gaat terug tot 1796, toen de Tirolers hun land aan het Heilig Hart van Jezus toevertrouwden in de strijd tegen de troepen van Napoleon. Vandaag dragen verenigingen en vriendengroepen het brandhout naar hooggelegen plekken, waar de vuren na zonsondergang een indrukwekkend lichtspektakel vormen.
